HASANOĞLAN ÇALIŞMASI AYDINLIĞI
Dernek yönetimine geldiğimiz 9 Mart 2008 tarihinden başlayarak bu ilke doğrultusunda arka arkaya etkinlikler yapmıştık. 2008 yılının 17 Nisan kutlamasını Sincan’da, Kars Ardahan Iğdırlılar Kültür ve Sosyal Dayanışma Derneği’nin salonunda yaptık. “Cilavuz’dan Geçerken” adını verdiğimiz gecede Sincan halkı ilk kez Köy Enstitüleri gerçekliği ile karşılaştı.
Etkinlik için götürdüğümüz yayınlar büyük ilgi gördü. Dört adet götürdüğümüz “Bir Eğitim Devrimcisi/ İsmail Hakkı Tonguç” yapıtı bir anda kapışıldı.
Daha sonra 17 Mayıs 2008 tarihinde Ardeşenliler Derneği ve Rizeliler Federasyonu’nu ile birlikte “Karadeniz’e Düşen Işık: Beşikdüzü Köy Enstitüsü” etkinliğini yaptık.
27 Eylül 2008 Cumartesi günü, Amasya Evi’nde, Amasya Boraboylular Derneği, Amasya Çevre Köylüler Derneği ve Eğit-Der’in katılımıyla “Akdağ’dan Anadolu’ya Akpınar Aydınlığı” adlı etkinlik düzenlendi.
Sırada, 17 Ocak 2009 Cumartesi günü, Hacı Bektaş Vakfı Salonu’nde Kızılırmak Yerel Dernekler Federasyonu ile birlikte yaptığımız " Yıldızeli'nden Akar Kızılırmak Pamukpınar Köy Enstitüsü Ateşiyle” çalışması vardı.
Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi’nin yerel derneklerle birlikte düzenlediği Köy Enstitüsü etkinliklerinin dördüncüsü 18 Nisan 2009 Cumartesi günü Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Merkezi’nde yapıldı. Diğer katılımcı kuruluş, Kars Ardahan Iğdırlılar Birliği Platformu idi. “Anadolu’nun Çatısına Vuran Işık: Cilavuz Köy Enstitüsü” etkinliği büyük ilgi gördü.
Ve HASANOĞLAN…
YKKED Ankara Şubesi olarak Ankara’nın hemen yanıbaşında bulunan Hasanoğlan Köy Enstitüsü ile ilgili yapacağımız etkinliğin daha kalıcı ve etkileyici bir biçim alabilmesi için güçbirliği alanımızı genişletmeyi düşünüyorduk.
Kırklı yıllarda Anadolu’nun değişik yörelerinden gelmiş kavruk Anadolu çocuklarının raylar üstünde kalas çekerek, sırtlarında taş taşıyarak kurdukları yapılar kendi yazgısına, yıkılmaya terk edilmiş durumda idiler. Ankaralı bazı meslek odalarının yaptığı çalışmalar ise kısa zamanlı saman alevleri gibi olmuş, geleceğe yönelik büyük bir açılım getirememişti.
Bu çalışmada gençlerin yer alması öncelikle gerekli idi. Köy Enstitüleri ile ilgili etkinliklerin yaş ortalaması 70’in üzerinde öğretmenlerimizin katıldığı, bir tür geçmişe yazıklanma biçimlenmesinden aşabilmesini sağlamalıydık. 26 Şubat 2009 tarihinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde Hasan Ali Yücel etkinliğinde işbirliği yaptığımız ODTÜ Eğitim Topluluğu ile görüşüldü. Bu topluluk ve genç arkadaşlarımız, Hasanoğlan çalışmasına gönüllü olarak katılarak etkinliğin en önemli sürükleyicisi oldu.
Bir yandan gerekli yasal izinler için başvururken, bir yandan da TMMOB’ye bağlı meslek odalarının Ankara şubelerine, üniversitelerin eğitim fakülteleri dekanlıklarına, bazı dernek ve sendikalara çağrı yaptık. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Mimarlar Odası, İnşaat Mühendisleri Odası, Makine Mühendisleri Odası, Ziraat Mühendisleri Odası, Ankara Tabip Odası, ODTÜ Mezunları Derneği’nden gelen olumlu yanıtlar yanında başka dernek ve kuruluşlardan da yeni katılımlar eklendi. YAPIDER (Yapı Sanat Okulu Mezunları Derneği), AFSAD (Ankara Fotoğraf Sanatçıları Derneği), Sanata Saygı Derneği, Ütopya Kültür Merkezi, Eğtim-Sen 1 Nolu Şube, Dr. Servet Ünsal Tıp Merkezi, Değişim Atölyesi Oyuncuları etkinliğimize katılma isteğinde bulundular. Bunlar arasında YAPIDER’in emekçi ve işbilir yapısı, AFSAD’ın duyarlı sanatçı yaklaşımı etkinliğimizin boyutlarına yeni anlamlar kattı.
Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Denetim Kurulu Üyesi Fügen Çetiner’in sorumluluğunda yönetim kurulu üyesi Ankara Üniversiteli genç arkadaşımız Oktay Kaya’nın da katıldığı sekretarya çalışmaları 20 Mayıs’tan başlayarak uzun ve çileli bir sürece yayıldı. ODTÜ Eğitim Topluluğu’nun yanı sıra değişik yöre ve üniversitelerden de etkinliğimize genç arkadaşlarımız başvurmaya başladılar. Gençlerle ilişki kurulmasında, derneğimizin genç yönetim kurulu üyesi, dernek yemeklerimizin sıcak sesli türkücüsü Oktay Kaya’nın çabasının ayrıca anılması gerekecektir.
Etkinliğin gerçekleştirilmesi için gereken teknik araç gereç, ulaşım konusunda Çankaya, Yenimahalle ve Elmadağ belediyeleri ile ilişkiye geçildi.
Sonuç olarak 3-4-5 Temmuz 2009 tarihinde Hasanoğlan Anadolu Öğretmen Lisesi yerleşkesinde 150’nin üzerinde katılımcı ile üç günlük bir kamp çalışması başlattık.
Katılımcıların çoğunluğu üniversite öğrencisi idi. Öğretmen lisesinin yatakhanesini ve yemekhanesini kullandık. Tüm etkinlik boyunca bir aşçı ve birkaç yardımcı ile bulaşıkçıdan başka görevli personelimiz olmadı. Yemek dağıtımından bulaşık yıkanmasına, yatakhanelerin düzenlenmesine, ekip ve malzemelerin görev alanlarına dağıtılıp toplanmasına kadar tüm destek çalışmalarını katılımcı arkadaşlarımız yaptı.
Sabah saat 07.00’de uyanıp 08.00’de kahvaltımızı bitirdik. 08.30’da başladığımız bedensel çalışmada Hasanoğlan Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapıları çevrelerini temizledik. Ot yolduk, ağaç budadık, çalı kestik, çöp topladık, zift ayıkladık, hurdalıkları düzene soktuk.
Öğlen yemeğinden sonra kültür ve sanat işliklerimiz başladı.”Edebiyat, Felsefe, Köy Enstitüleri Gerçekliği, Ebru ve El Sanatları, Fotoğrafçılık, Müzik, Tiyatro, Sinema, Yontu, …” çalışmalarının yapıldığı işliklerde konferans türü konuşmalar yerine kolaylaştırıcıların yol açtığı katılımcı, tartışmalı, eleştirel biçemler egemen oldu.
İşliklerden çıkan ürünler akşamları amfi tiyatroda katılımcıların izlemesine sunuldu.
Genç arkadaşlarımız çalışmayı değerlendiren bir gazete çıkarmaya giriştiler.
Üç gün boyunca herkesin birlikte çalıştığı, birlikte bilgi ve becerisini paylaştığı, birlikte eğlendiği, coşkulu ve heyecanlı bir imece yaşamı sürdü… Geleceğe yönelik sağlam dostlukların temeli atıldı.
Kamp süresince duyulan en önemli söylemler, genç bir üniversiteli kız arkadaşımızın, “annem duysa hayatta inanmaz, ben sabah yedide kalkmış elime çapa almış toprakla, çöplerle boğuşuyorum”, Hasanoğlan Anadolu Öğretmen Lisesi Müdürü Nihat öğretmenimizin, “ben sizi lay lay lom yapıp gidecek sosyetik bir ekip sanıyordum, çok büyük işler bitirdiniz” anlatımları oldu…
Müdürümüz, okullar açıldığında kendi öğrencilerinin katılımıyla yeni bir etkinlik düzenlenmesi önerisini getirdi.
Hasanoğlan Çalışması, Köy Enstitüsü Gerçekliğimiz ve Günce Politikalarımız İçin Bir Değişim Noktasıdır
Hasanoğlan çalışmasında, üniversiteli gençlerimiz Köy Enstitüsü gerçekliği ile yakından yüzleştiler, çalışmalara etkin bir biçimde katıldılar. Hasanoğlan’la birlikte, Köy Enstitüleri ve kurucu düşüncesi uğruna verdiğimiz savaşım salonlardaki ah vah söylemlerinin ötesine taşmış, genç kuşaklara ulaşmıştır. Bu değişimin ana hareket noktası, gençlere inanma, genç kuşaklara özgürce ortamlar içinde işbirliği çağrısı yapmak olmuştur.
Hasanoğlan çalışması, gençlerin toplumcul olayla ilgisizliğinden, okumadıklarından yakınan kimi aydın yetişkinlerimize yerleşmiş yargının ne kadar kolaycı ve yüzeysel bir değerlendirme olduğunu da ortaya koymuş oldu. Eleştirilmesi gereken, genç kuşaklar değil, ezberci, benzetmeci yöntemlerle kendisinin kopyası olan kuşaklar görmek isteyen “satükocu” anlayışlar olmalıydı. Gençlerimiz, özgür girişimci güçleriyle yaşamı sorgularken, geleceğe yönelik umutlarımızı da yenilemiş oldular.
26 Şubat 2009 tarihinde ODTÜ Eğitim Fakültesi Dekanlığı ve ODTÜ Eğitim Topluluğu ile birlikte düzenlediğimiz Hasan Ali Yücel etkinliği sırasında genç arkadaşlarımızı öğretim üyelerinin konuşmacı oldukları oturumlara yönetici yapmış, öğrencilerin konuşma metinlerinin önceden görülmesi önerisine karşı çıkmıştık. ODTÜ Eğitim Topluluğu’nun duyarlı ve çalışkan genç üyeleri ODTÜ’deki diğer topluluklar ve başka üniversitelerden arkadaşlarımızın da etkinliklere katılmasında önemli görevler üstlendiler.
Hasanoğlan çalışmasıyla birlikte, yaşamın getirdiği güncel olgulara, soyut siyaset, dar slogancı yaklaşımlar yerine çoğulcu bakış açısı ve somut iş çerçevesinde, imececi yöntemlerle yaklaşıldığında toplumcul duyarlılık ve kardeşliğin çoğaldığı, birbirinden uzakmış gibi görünen grup ve toplulukların birbirine yakınlaştığı da yakından gözlenmiş oldu. Etkinliğimize çok değişik siyasal yapı ve inanış sahibi olan kurum ve kişiler katılmıştır.
Hasanoğlan çalışması, Köy Enstitüleri gerçekliğinin günümüze taşınabilmesi için yapılan imecenin bir ilk adımı olacaktır. Orada başlattığımız çalışma bugün süreklilik gösteren bir boyuta taşınmıştır. 29 Temmuz 2009 tarihinde ODTÜ Mezunları Derneği Vişnelik yerleşkesinde AFSAD’ın önderliğinde düzenlenen fotoğraf gösteriminden sonra, OSTİM Sanayici ve İşadamları Derneği ve bazı işyeri sahipleri de çalışmalara katılma dileklerini dile getirmişlerdir.
Oluşturduğumuz Hasanoğlan Çalışma Grubu, içinden aralarında Yeni Kuşak Köy Enstitüleri Derneği, ODTÜ Eğitim Topluluğu, YAPIDER, AFSAD, Mimarlar Odası Ankara Şubesi, Ziraat Mühendisleri Odası, ODTÜ Mezunları Derneği’nden oluşan bir Yürütme Kurulu seçmiştir. Hasanoğlanla ilgili çalışmalar sürecektir.
Hasanoğlan çalışmasının gözlemlediğimiz en büyük eksikliği ise, Hasanoğlan halkı ile yeterli iletişimin kurulamaması, oradan etkinliğe katılımın çok sınırlı kalması idi.
Hasanoğlan Çalışma Grubu çalışmalarını aralıksız sürdürme kararı almıştır.
27 Ağustos tarihli Yürütme Kurulu Toplantısı gündemi aşağıdaki gibidir.
Toplantı tarihi : 27.08.2009
Toplantı no : 01
Toplantı saati : 18.30
Toplantı yeri : Mimarlar Odası (1.nci kat), Konur Sokak / KIZILAY
GÜNDEM :
1. Hasanoğlan Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapılarının onarımı ve koruma altına alınması için bir Teknik Çalışma Grubu oluşturulması,
2. Hasanoğlan çalışmaları sırasında Anadolu Öğretmen Lisesinin açık olduğu bir tarihte yapılacak kamp-temizlik-kültür işlikleri çalışmaları için hazırlık yapılması,
3. Hasanoğlan yapılarında emeği bulunan, yakın bir tarihte aramızdan ayrılan Mimar Mualla EYÜBOĞLU için anma etkinliği düzenlenmesi,
4. Hasanoğlan Müzesinde açıkta bulunan fotoğraf ve belgelerin, AFSAD tarafından kayıt altına alınıp korunması için arşivlenmesi,
5. AFSAD’ın hazırlığını sürdürdüğü Hasanoğlan çalışması belgesel ve fotoğraf Gösterimi’nin Hasanoğlan’da halka açık bir meydanda yapılması,
6. Yeni katılımcıların sağlanabilmesi için Ankarada’ki diğer üniversiteler, meslek odaları, demokratik kitle örgütleri, yerel yönetimlere yapılacak çağrı,
7. Hasanoğlan Şenliği düzenleyicileriyle ilişki kurulması, Şenlik düzenlenmesi ve katılımında yer alınması,
8. Elektronik Posta İletişimi ve Bilgisunar Site oluşturulması için İLETİŞİM EKİBİ kurulması,
9. Hasanoğlan’ın durumunu güncel olarak izleyebilmek için İZLEME EKİBİ oluşturulması,
Hasanoğlan Çalışması tüm YKKED Şubelerine ve ülkemize aydınlıklar taşısın…
alperakcam@gmail.com